Cztery tygodnie temu otrzymaliśmy od polskiego dystrybutora firmy AVM międzynarodową wersję routera FRITZ!Box Fon WLAN 7050. Jest to jeden z najbardziej rozbudowanych modeli routerów z obsługą VoIP produkowanych przez AVM, dostępny na naszym rynku. Zewnętrznie przypomina on swojego poprzednika poza rozmiarem, ilością gniazd i wystającą anteną. Najważniejszym elementem wyróżniającym model 7050 od poprzednika opisywanego przez nas kilka miesięcy temu jest obsługa sieci bezprzewodowej i wbudowana szyna S0 umożliwiająca podłączenie do niego urządzeń ISDN. Możliwość podłączenia aparatów ISDN stanowi o jego dużej atrakcyjności, szczególnie dla użytkowników łączy ISDN’owych, do których grona się zaliczamy.

Testowany przez nas egzemplarz posiadał oprogramowanie w wersji anglojęzycznej o numerze 14.03.91. Należy pamiętać, że kolejne wersje oprogramowania mogą się znacznie różnić między sobą. Mówimy oczywiście o fakcie rozbudowy funkcjonalności w kolejnych wersjach, tak jak to miało miejsce w przypadku poprzednich modeli Fritz'a. Oprogramowanie w testowanym Fritz'u posiada wygląd znany z innych modeli tego producenta. Jest on bardzo prosty i intuicyjny. Należy dodać, że konfiguracje możemy wykonywać w trybie zwykłym jak i trybie expert. Domyślnie tryb rozbudowany jest wyłączony i należy go włączyć w opcjach systemowych. Dla mniej zaawansowanych użytkowników zalecamy pracę w trybie uproszczonym. Pozwoli to w prosty i szybki sposób skonfigurować Fritza do pracy bez zastanawiania się, co zrobić z obco brzmiącymi parametrami, które w trybie uproszczonym są ukryte i mają z zasady przypisane wartości domyślne.

Zanim przystąpimy do opisu części voip'owej napiszemy trochę o innych ciekawych rozwiązaniach, które pojawiły się w tym modelu.

Bardzo użytecznym rozwiązaniem zastosowanym w tym modelu jest możliwość pracy w dwóch trybach dostępu do internetu. Podstawowy tryb pracy to modem adsl z routerem, który znajdzie zastosowanie u użytkowników neostrady. W tym przypadku mamy możliwość podpięcia do niego 2 komputerów do gniazd RJ45, jednego za pośrednictwem kabla USB oraz teoretycznie 180 za pośrednictwem WIFI. W testowanej przez nas wersji można było wyłączyć modem adsl i przystosować Fritz'a do pracy w trybie routera za modemem kablowym lub innym routerem. Cała operacja jest banalnie prosta i polega na zmianie jednego parametru w panelu konfiguracyjnym. W rezultacie port LAN A staje się portem WAN'owym, pod który podłączamy, np. modem telewizji kablowej. Jedynym ograniczeniem jest fakt, że przy tym trybie pracy mamy do dyspozycji tylko jeden port LAN. W tym wypadku zawsze można zastosować switch do podłączenia większej ilości komputerów. Należy pamiętać, iż możliwość przełączenia urządzenia z trybu modemu DSL do trybu tzw. ATA lub odwrotnie, nie powoduje potrzeby zmiany sprzętu w przypadku zmiany operatora internetowego.

Podczas testów urządzenia w trybie ATA w sieci ASTER wykryliśmy drobny błąd w oprogramowaniu. Jak wiadomo routery z modemami adsl co 24 godziny powinny odnawiać sobie połączenie celem uzyskania nowego adresu IP. Niestety podczas pracy za modemem kablowym Fritz również rozpoczął odnawianie połaczenia ale już go nie zestawił ponownie. Nie pozostaje wtedy nic innego jak wykonać reset urządzenia z panelu WWW. W ciągu minuty wszystko wraca do normy i znów możemy się cieszyć połączeniem z internetem. Ten problem pojawia się cyklicznie co +/- 24 godziny. W logach pojawia się komunikat : "Internet connection cleared". Postanowiliśmy zrobić mały test. W sieci Aster adresy publiczne przypisywane do MAC'a są ważne kilka miesięcy. W opcjach konfiguracji WAN'u zmieniliśmy opcje DHCP na stały adres. Wpisaliśmy tam adresację przyznaną ostatnio dla tego MAC'a. Jak się okazało zmiana adresu WAN’owego na wartość stałą rozwiązało problem z użytkowaniem tego urządzenia w sieci kablowej ASTER. Mamy nadzieję iż producent rozwiąże ten problem w kolejnej wersji oprogramowania ponieważ rozwiązanie z przypisaniem adresu WAN’owego na stałe jest rozwiązaniem tymczasowym. Celem uściślenia: ten problem występuje tylko w sieci Aster z modemem TERAYON. Testy wykonane np. w poznańskiej sieci ICPNet nie wykazały problemów, które zaobserwowaliśmy w sieci Aster. Powyższa informacja przyda się użytkownikom sieci Aster do czasu opublikowania kolejnej wersji FW, w której błąd ma być usunięty.

Testując poprzednika brakowało nam możliwości podpięcia naszych laptopów za pośrednictwem sieci WLAN. Model 7050 oprócz standardów 802.11g (54 Mbit/s) i 802.11b (11 Mbit/s), obsługuje również wersję 802.11g++, oferującą prędkość 125 Mbit/s. Osobiście uważamy, że najbardziej stabilnie działa standard 802.11b ale zwolennicy szybkiego połączenia radiowego będą zadowoleni z jego możliwości. Należy zaznaczyć, że panel konfiguracyjny sieci bezprzewodowy jest wyjątkowo rozbudowany w porównaniu np. z samym panelem routera. Możemy w nim ustawić wszystkie parametry sieci bezprzewodowej, łącznie z listą autoryzowanych MAC adresów.

FRITZ!Box posiada wysokiej klasy firewall (system uzyskał certyfikat TÜV), który zapewnia niezawodną ochronę komputerów w sieci lokalnej przed atakami z zewnątrz. Nie mamy możliwości konfiguracji jego ustawień, lecz biorąc pod uwagę, że jest to urządzenie skierowane do użytkowników domowych, to może i lepiej.

Interesującą nowością jest funkcja PUSH, która powoduje, że FRITZ!Box Fon WLAN 7050 wysyła systematycznie (codziennie, co tydzień lub co miesiąc) na wcześniej zdefiniowany adres email kompletną informację na temat statusu urządzenia i wykonywanych przez niego połączeń. Użytkownik uzyskuje więc, bez konieczności otwierania panelu konfiguracyjnego, wyczerpującą informację na temat operacji wykonywanych przez urzadzenie w określonym przedziale czasowym.

Dla naszych czytelników najbardziej interesująca jest funkcjonalność telefoniczno-voipowa, która we Fritz’ach z obsługą voip’a jest najbardziej rozbudowana.

Do Fritz’a 7050 możemy podłączyć jedną linię zewnętrzną analogową lub ISDN a w samym panelu możemy zdefiniować aż 10 kont operatorów voip’owych, co w innych urządzeniach voip’owych tej klasy nie jest spotykane. Nowością w tym modelu jest możliwość podłączenia aparatów ISDN. Model ten został wyposażony w szynę S0, do której możemy podłączyć do 8 urządzeń ISDN, do których możemy przypisać indywidualną numerację. Oprócz urządzeń ISDN’owych mamy możliwość podłączenia 2 aparatów analogowych za pomocą typowego złącza RJ11 oraz jednego za pomocą małego gniazda zaciskowego. FRITZ!Box FON WLAN 7050 oferuje możliwość wykonywania wewnętrznych połączeń między wszystkimi podłączonymi do niego telefonami. Przy pomocy podłączonego telefonu ISDN można wykonywać połączenia zarówno do stacjonarnej linii analogowej lub ISDN (jeżeli jest ona podłączona do Fritz'a) jak i poprzez VoIP. Wbudowana centralka umożliwia ponadto na dowolne przełączenia pomiędzy linią stacjonarną i VoIP. Możliwe są dzięki temu trójstronne konferencje, w których uczestniczą równocześnie abonenci z sieci stacjonarnej i VoIP. Użytkownik FRITZa korzysta, więc z wszelkich udogodnień, znanych z ISDN.

Producent FRITZ'a pomyślał również o tych, którzy nie do końca ufają jeszcze technologii VoIP. O ich komfort dba funkcja fall-back. Jeżeli FRITZ z różnych względów nie jest w stanie zestawić połączenia przez VoIP, to automatycznie zrobi to poprzez linię stacjonarną.

Jeżeli podłączymy do szyny S0 aparat ISDN, to w momencie odbierania rozmowy na aparacie ISDN’owym pojawi się informacja o numerze dzwoniącym jak również o linii, na którą przychodzi rozmowa. Podczas wykonywania połączenia z aparatu ISDN’owego zostaniemy poinformowani, z której linii będziemy wykonywać połączenie. W przypadku, gdy w czasie wykręcania numeru zostaniemy przekierowani na inną linię, to taka informacja też się pojawi na wyświetlaczu. Jest to funkcjonalność znana z typowych rozwiązań ISDN’owych, ale przy wielu liniach voipowych, które możemy zdefiniować we Fritz’u jest również użyteczna.

W czasie testów stosowaliśmy aparat Berlin 3000. Pozwala on zdefiniować 3 numery MSN. W przypadku, gdy zdefiniujemy numery MSN zgodne z numerami przypisanymi w konfiguracji kont sip’owych, może wybierać domyślną linię, z której będziemy dzwonić za pomocą przycisku zmieniającego numer MSN w aparacie ISDN’owym. Pozwala to w prosty sposób obsłużyć ruch wychodzący bez potrzeby stosowania kodów przypisanych do operatorów. Należy jednak pamiętać, że zmiana operatora poprzez wybranie numeru MSM nie powoduje wyłączenia reguł dla połączeń wychodzących, tak jak to ma miejsce w przypadku stosowania kodów wybierania linii zew *12X#, gdzie X oznacza numer linii.

Według informacji otrzymanych od producenta, Fritz!Box Fon WLAN 7050 pozwala na prowadzenie maksymalnie aż czterech rozmów przy użyciu kodeków G.711 lub G.726. Należy pamiętać, że w przypadku chęci przeprowadzenia tylu rozmów voip’owych musimy posiadać łącze o odpowiedniej przepustowości i dlatego w czasie naszych testów zestawiliśmy tylko 3 jednoczesne połączenia.

W przypadku kodeków iLBC i G.729, ze względu na większe zapotrzebowanie na moc obliczeniową procesora, producent podaje możliwość prowadzenia maksymalnie dwóch rozmów i jest to uzależnione od aktualnego obciążenia samego procesora. Postanowiliśmy sprawdzić jak to wygląda w praktyce przy intensywnym obciążeniu routera przez kilka komputerów podczas kopiowania plików w sieci lokalnej z zastosowaniem sieci bezprzewodowej. Wykonaliśmy połączenie za pośrednictwem operatora, który domyślnie stosuje kodek G.729. Połączenie było bardzo dobrej jakości do czasu aż wykonaliśmy kolejne połączenie. Jakość pierwszego połączenia się pogorszyła a w przypadku drugiej rozmowy nic nie było słychać. Niestety kodek G.729 ma bardzo duże wymagania i taki wynik był do przewidzenia. Efekt testu nie wyniknął z obciążenia sieci internetowej inną transmisją, ponieważ routery z tej serii są wyposażenie w funkcje kształtowania ruchu (traffic shaping), która pozwala dynamicznie zarządzać pasmem i automatycznie ustawiać wyższy priorytet dla transmisji głosu. Funkcja ta daje nam komfort rozmowy przy jednoczesnym korzystaniu z internetu, co może być użyteczne dla zapalonych użytkowników oprogramowania P2P.

Dotychczas opisane funkcje są typowe dla modelu 7050. Pozostałe, które opiszemy, są już znane z pozostałych modeli Fritz’a z obsługą voip’a.

W zakładce „Telephony” pierwsza pozycja to lista rozmów telefonicznych zarejestrowanych przez bramkę. Zawiera ona datę i godzinę połączenia, numer, na który dzwoniliśmy lub odebraliśmy, który aparat zainicjował/odebrał rozmowę, przez którą linię została zestawiona rozmowa oraz czas rozmowy. Niestety, czas rozmowy jest podawany z dokładnością do minuty, co naszym zdaniem jest mało dokładne.

Klikając na numer z listy połączeń możemy zestawić połączenie kierując połączenie na wybrany aparat wewnętrzny. Powoduje to automatyczne zestawienie połączenia pomiędzy numerem, na który klikamy a zdefiniowanym aparatem wewnętrznym, bez potrzeby wybierania numeru.

Kolejna pozycja to „Internet Telephony”, w której definiujemy konta operatorów voip’owych. W przypadku Fritz’ów możemy zdefiniować aż 10 kont SIP’owych.

Kolejne pozycje w części telefonicznej pozwalają nam zdefiniować numerację dla telefonów ISDN przyłączonych do szyny S0, numerację dla linii analogowej lub numery MSM linii ISDN podłączonej do Fritz’a oraz zasady dzwonienia numerów wewnętrznych.

Dla użytkowników korzystających z wielu operatorów ważna jest zakładka „Dialing Rules”, gdzie definiujemy, według jakich zasad ma być kierowany ruch dla połączeń wychodzących oraz jakie kierunki mają być zablokowane (np. 0700). Pozwala to nam zaprogramować bramkę w sposób, w którym rozmowy będą kierowane zawsze poprzez operatora oferującego najtańsze a czasami i bezpłatne połączenia w danych kierunkach.

Kolejna, wbrew pozorom bardzo przydatna opcja to: „Quick-Dial Numbers”. Pozwala ona nam definiować skrócone numery dla połączeń do innych operatorów nie zdefiniowanych w naszej bramce. Mając zdefiniowanego operatora np. Sieć T2 możemy się wdzwonić do użytkownika halonet’u poprzez zdefiniowanie np. Ten adres e-mail jest chroniony przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć Przeprowadziliśmy również udaną próbę wdzwonienia się po IP do bramki firmy Draytek. W przypadku próby dodzwaniania się do bramki Draytek’a po adresie IP musimy znać oczywiście adres bramki jak również numer przypisany do konkretnego portu voip’owego w tej bramce. Jako adres do połączenia podajemy wtedy: numer_przypisany_do_portu@adres_ip. Niestety nie udało nam się wdzwonić do bramki podając zamiast adresu IP adres domenowy z systemu dyndns.org.

Niektórzy operatorzy voip’owi dają możliwość zarządzania usługami dodatkowymi poprzez kody zaczynające się od znaku *. Niestety w przypadku urządzeń z serii Fritz Box Fon nie mamy możliwości sterowania tymi funkcjami, ponieważ są one wykorzystywane przez Fritz’a do sterowania własnymi funkcjami wewnętrznymi i nie są „wypuszczane” na zewnątrz. W tym przypadku z pomocą przychodzą sami operatorzy, którzy udostępniają alternatywne kody sterujące usługami dodatkowymi bez znaku gwiazdki. Dla przykłady w Sieci T2 kod dostępu do poczty głosowej to *11 lub 1111311.

Kończąc opis zagadnień voip’owych jako ostatnią opiszemy funkcję „Call Through” Możemy ją porównać do usługi eFON Mobile dostępnej w Sieci T2, która pozwala nam wykonywać tańsze połączenia poprzez wdzwanianie się na numer dostępowy, z którego wykonujemy następnie połączenia poprzez sieć voip’ową. W przypadku Fritz’ów w panelu administracyjnym definiujemy numery uprawnione do korzystania z tej funkcji, numer linii, na którą będziemy się wdzwaniać oraz dla bezpieczeństwa definiujemy numer PIN. Zasada działania funkcji jest prosta. Z numeru telefonu zdefiniowanego w panelu wybieramy numer zdefiniowany jako wejściowy i po otrzymaniu sygnału podajemy numer PIN a następnie po wybraniu 0 dostajemy ciągły sygnał i możemy już dzwonić poprzez naszych operatorów voip’owych. Jako numer wejściowy możemy zdefiniować linie analogową lub też voip’ową, ale w tym drugim przypadku musimy pamiętać o tym, aby nasze łącze miało przepustowość mogącą obsłużyć dwie rozmowy voip’owe.

Warto wspomnieć, że funkcja „Call through” to też możliwość konfiguracji połączenia między FRITZ’em a centralką abonencką. Możemy definiować, przez jakiego operatora voip mają wychodzić rozmowy z PBX, czy na jaki port PBX ma być przekierowana rozmowa voip’owa. Funkcjonalność ta została dokładnie opisana na stronie dystrybutora: http://www.fritzbox.pl

Podsumowując nasze 4 tygodniowe testy Fritz’a 7050 możemy śmiało powiedzieć, że pomimo dość wysokiej ceny jest on jej wart. Osoby, które korzystają z rozwiązań ISDN i zastanawiają się nad rozwiązaniami oszczędzającymi koszty połączeń telefonicznych mają teraz możliwość pełnej integracji ISDN’a z voip’em, co jest nowością na naszym rynku. Należy pamiętać, że w tej niewielkiej obudowie mamy zintegrowany modem adsl, router z firewall’em, AP, mini centralkę, rozbudowaną bramkę voip’ową i co najważniejsze: urządzenie działa poprawnie z linią i aparatami analogowymi jak również z ISDN.

 

Dziękujemy firmie HSF za udostępnienie testowego egzemplarza.